Program Goals & Outcomes-mr - URJA – UMED Rural Jeevanonnati Accelerator

Program Goal, Objectives and Outcomes

उद्दिष्ट

महाराष्ट्रातील ग्रामीण भागातील महिलांच्या नेतृत्वाखालील आणि बचत गटांशी (SHGs) जोडलेल्या उद्योगांना शाश्वत प्रगती, कायदेशीर औपचारिकता (Formalisation) आणि बाजारपेठेची जोडणी (Market Integration) मिळवून देणे; जेणेकरून संरचित मार्गदर्शन (Incubation) आणि मजबूत उद्योग व्यवस्थेच्या माध्यमातून त्यांचा विकास होऊ शकेल.

Objectives

URJA aims to:

उद्योगांची संख्या: महाराष्ट्रात किमान १५० सक्षम ग्रामीण उद्योगांची उभारणी व विकास करणे.

महिला नेतृत्व: एकूण उद्योगांपैकी किमान ६६% (९९+ उद्योग) हे पूर्णपणे महिलांच्या मालकीचे किंवा महिला संचलित असणे बंधनकारक.

आर्थिक वृद्धी: प्रत्येक उद्योगाची वार्षिक उलाढाल (Revenue) किमान १५% ने वाढवणे

रोजगार निर्मिती: व्यवसायाचा विस्तार करून प्रत्येक उद्योगामागे ३ अतिरिक्त स्थानिक रोजगार (एकूण अंदाजे ४५० रोजगार) निर्माण करणे.

Strengthen capabilities in business planning, finance, operations, branding, digital tools and market linkages.

Improve access to grants, soft loans, bank credit and other suitable financial instruments.

Reduce perceived credit risks through better records, financial planning and structured handholding.

Develop a replicable incubation framework that can be integrated into MSRLM systems.

Expected outcomes

By the end of the programme:

एकूण १५० उद्योगांना या उपक्रमात समाविष्ट (Onboard) केले जाईल, त्यांचे संगोपन (Incubation) केले जाईल आणि डिजिटल MIS प्रणालीद्वारे त्यांच्या प्रगतीचा मागोवा घेतला जाईल.

0 %

या उपक्रमांतर्गत सहाय्य मिळणारे उद्योग वार्षिक १५% किंवा त्याहून अधिक महसूल वृद्धी दाखवतील.

0 %

किमान १०० उद्योगांना शासकीय परवाने, नोंदणी, जीएसटी (GST) पूर्तता किंवा डिजिटल उपस्थिती (Digital Presence) मिळवून देऊन त्यांच्या व्यवसायाचे कायदेशीर औपचारिकीकरण केले जाईल.

निवडक उद्योगांच्या व्यावसायिक नोंदी (Records), वित्तीय प्रणाली आणि भविष्यातील वृद्धी आराखडे (Growth Plans) अधिक मजबूत आणि पारदर्शक केले जातील.

सर्वसमावेशक साहाय्य: निवडलेल्या उद्योगांना बाजारपेठ प्रवेश (Market Access), आधुनिक तंत्रज्ञानाचा वापर (Technology Adoption) आणि वित्तीय भांडवल उभारणीसाठी (Finance Mobilization) थेट सहकार्य दिले जाईल.

संस्थात्मक प्रणाली (MSRLM Integration): उद्योग संगोपन साधनसामग्री (Incubation Toolkits), प्रमाणित कार्यपद्धती (SOPs) आणि शिक्षण संसाधने कायमस्वरूपी MSRLM (उमेद) च्या शासकीय प्रणालीमध्ये समाविष्ट केली जातील

दीर्घकालीन शाश्वतता (Long-term Sustainability): हे ग्रामीण उद्योग दीर्घकालीन शाश्वतता आणि मोठ्या प्रमाणावर व्यवसायाचा विस्तार (Scale) करण्यासाठी अधिक सक्षम बनतील.

Background and Rationale

दीनदयाल अंत्योदय योजना-राष्ट्रीय ग्रामीण उपजीविका अभियान (DAY-NRLM) आणि महाराष्ट्र राज्य ग्रामीण उपजीविका अभियान (MSRLM) यांच्या अंतर्गत राज्यातील ३४ जिल्ह्यांमधील ३५१ ब्लॉकमध्ये महिला बचत गट (SHGs), ग्राम संघटना (VOs) आणि प्रभाग संघ (CLFs) यांच्या माध्यमातून ग्रामीण महिला उद्योजकतेला मोठी चालना मिळाली आहे.

सुरुवातीच्या उपजीविकेच्या टप्प्यावरून पुढे जाऊन आता या उद्योगांमध्ये मोठ्या प्रमाणावर वाढ (Growth) होण्याची क्षमता आहे.

परंतु, पुढील टप्प्यावर जाण्यासाठी या ग्रामीण उद्योगांना प्रामुख्याने खालील क्षेत्रांमध्ये संस्थात्मक आणि पद्धतशीर सहकार्याची (Structured Support) अत्यंत गरज आहे

व्यवसाय नियोजन व आर्थिक व्यवस्थापन

उत्पादनाचा दर्जा व प्रमाणीकरण

ब्रँडिंग, पॅकेजिंग व डिजिटल मार्केटिंग

खेळते भांडवल व व्यावसायिक कर्ज

तंत्रज्ञान व कार्यक्षमता

बाजारपेठ व थेट खरेदीदार जोडणी

नोंदणी, परवाने व प्रमाणपत्रे

व्यवसाय नोंदी व MIS प्रणाली

हा उपक्रम ग्रामीण उद्योगांच्या गरजा पूर्ण करण्यासाठी एका व्यापक इनक्युबेशन मॉडेलच्या (Incubation Model) माध्यमातून डिझाइन करण्यात आला आहे. हा कार्यक्रम बाजारपेठेतील व्यवस्था, भागीदारी आणि संस्थात्मक क्षमता बळकट करत असतानाच, प्रत्येक व्यवसायाच्या गरजेनुसार वैयक्तिक पातळीवर (Customised) सहाय्य प्रदान करेल.

हा कार्यक्रम महाराष्ट्रातील बिगर-शेती ग्रामीण उद्योग (Non-farm Rural Enterprise) विकासासाठी एक मार्गदर्शक उपक्रम (Lighthouse Initiative) म्हणून काम करेल. याद्वारे ग्रामीण व्यवसायांना शाश्वत प्रगती साधण्यासाठी, नफा वाढवण्यासाठी, स्थानिक पातळीवर रोजगार निर्माण करण्यासाठी आणि मोठ्या बाजारपेठांपर्यंत पोहोचण्यासाठी एक नवा मार्ग तयार होईल.